The Fellow hip of the Ring: Feiten, O car & Kijkvolgorde

Weinig films uit het begin van deze eeuw spreken nog zo tot de verbeelding als The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring. Het eerste deel van Peter Jacksons trilogie bracht in 2001 niet alleen Midden-aarde naar het witte doek, maar zette meteen een Oscar-machine in gang die uiteindelijk 17 Academy Awards zou opleveren. Wat volgt is een gids vol verrassende feiten, van de acteur die Gandalf weigerde tot de juiste kijkvolgorde.

Jaar van uitgave: 2001 ·
Regisseur: Peter Jackson ·
Oscars gewonnen (deze film): 4 ·
Budget: 93 miljoen USD ·
Opbrengst: 897 miljoen USD ·
Duur: 178 minuten

De belangrijkste kenmerken van The Fellowship of the Ring:

Welke trilogie heeft 17 Oscars?

Het antwoord: de Lord of the Rings-trilogie van Peter Jackson. Drie films, drie opeenvolgende jaren, 30 nominaties — en 17 Oscars. Een record in de filmgeschiedenis. The Fellowship of the Ring zelf droeg met 4 Oscars bij aan die totaalscore.

De Oscar-overwinningen van The Fellowship of the Ring

• Beste visuele effecten — toegekend door de Academy of Motion Picture Arts and Sciences
• Beste cinematografie — gewonnen door Andrew Lesnie
• Beste make-up
• Beste originele partituur — gecomponeerd door Howard Shore

De film kreeg in totaal 13 nominaties, waaronder voor Beste Film en Beste Regisseur. Dat de film vier keer won, was een teken dat de Academy de ambitie van Peter Jacksons project serieus nam.

Het patroon: elk deel van de trilogie overtrof zijn voorganger in Oscar-aantal. The Two Towers won 2 Oscars; The Return of the King verpletterde alles met 11 van de 11 nominaties. Een ongeëvenaard slotakkoord.

Hoe de Lord of the Rings-trilogie 17 Oscars won

• The Fellowship of the Ring (2001): 4 Oscars, 13 nominaties
• The Two Towers (2002): 2 Oscars, 6 nominaties
• The Return of the King (2003): 11 Oscars, 11 nominaties

Het totaal van 17 Academy Awards voor de trilogie is een record voor een filmreeks. Geen andere trilogie — Star Wars, The Godfather, noem maar op — komt in de buurt. Het succes van The Return of the King, dat alle categorieën won waarin het was genomineerd, blijft een uitzonderlijke prestatie.

De implicatie: voor elke nieuwe kijker is dit het startpunt van een van de grootste filmprestaties ooit.

In welke volgorde moet ik LOTR kijken?

De eeuwige vraag voor nieuwe kijkers: waar begin je? Het simpelste antwoord: releasevolgorde. Maar er zijn nuances.

De chronologische volgorde

1. The Hobbit: An Unexpected Journey (2012)
2. The Hobbit: The Desolation of Smaug (2013)
3. The Hobbit: The Battle of the Five Armies (2014)
4. The Fellowship of the Ring (2001)
5. The Two Towers (2002)
6. The Return of the King (2003)

De chronologische volgorde plaatst de Hobbit-trilogie voor de Lord of the Rings-films. Dat klinkt logisch — de verhalen spelen zich 60 jaar eerder af — maar veel fans vinden dat je beter met de originele trilogie kunt beginnen, omdat die een hoger tempo en productiekwaliteit heeft.

De release-volgorde

1. The Fellowship of the Ring (2001)
2. The Two Towers (2002)
3. The Return of the King (2003)
4. The Hobbit: An Unexpected Journey (2012)
5. The Hobbit: The Desolation of Smaug (2013)
6. The Hobbit: The Battle of the Five Armies (2014)

De aanbevolen kijkvolgorde is de releasevolgorde. Zo ervaar je de trilogie zoals het publiek in 2001 deed: zonder voorkennis van latere prequels, met de verrassingen intact.

De uitgebreide versus bioscoopversie

De bioscoopversie van The Fellowship of the Ring duurt 178 minuten. De Extended Edition — uitgebracht op dvd en later op Blu-ray — voegt ongeveer 30 minuten aan extra scènes toe en brengt de totale duur naar 208 minuten (Cinemagazine (recensie)). Deze extra scènes verdiepen personages zoals Boromir en Legolas, maar zijn niet essentieel voor de plot.

De afweging voor kijkers: de bioscoopversie is strakker en sneller; de Extended Edition biedt meer context, maar vraagt om een langere zit. Voor een eerste kennismaking wint de bioscoopversie — daarna kun je altijd nog terug voor de extra’s.

Wie weigerde Gandalf te spelen?

Veel fans schrikken ervan: Gandalf had er heel anders uit kunnen zien. Sean Connery — de eerste James Bond — kreeg de rol aangeboden, maar bedankte.

Sean Connery’s weigering

Connery, toen al een legende in Hollywood, las het script en begreep het volgens eigen zeggen niet. In een interview zei hij dat hij de complexe wereld van Midden-aarde niet kon volgen en daarom de rol afsloeg (Rolling Stone (filmjournalistiek)).

• Connery zei: “I didn’t understand the script.”
• Hij ontving naar verluidt een aanbod van 10% van de wereldwijde opbrengst — wat hem honderden miljoenen dollars had kunnen opleveren.
• Peter Jackson benaderde daarna Ian McKellen, die de rol aanvaardde.

Andere acteurs die werden overwogen

• Ian McKellen — uiteindelijk gecast en genomineerd voor een Oscar voor Beste Mannelijke Bijrol
• Sam Neill werd overwogen voor de rol, maar werd niet gecontracteerd

McKellen bracht een Shakespeare-achtige gravitas naar Gandalf die de film een onmiskenbare literaire autoriteit gaf. Zijn Oscar-nominatie voor de rol onderstreept dat de casting — hoe toevallig ook — perfect uitpakte.

Het patroon: de casting van Gandalf bleek een van de slimste beslissingen van de productie.

Waarom had J.R.R. Tolkien een hekel aan Disney?

Het is een van de minder bekende verhalen uit de Tolkien-biografie: de auteur van The Lord of the Rings kon Disney niet uitstaan. De aanleiding was geen grootse filmadaptatie, maar een bezoek aan de bioscoop in 1937.

De brief uit 1937

Nadat Tolkien Sneeuwwitje en de Zeven Dwergen (1937) had gezien, schreef hij een brief aan zijn uitgever waarin hij zijn afkeer uitsprak. Hij vond dat Disney de sprookjes te veel vereenvoudigde en de magie ervan wegnam (The Telegraph (Britse kwaliteitskrant)).

• Tolkien schreef: “I feel that it is a great pity that the film industry should have such a hold on the public imagination.”
• Hij was bang dat zijn eigen werk — met al zijn complexe talen, mythen en geschiedenissen — op dezelfde manier zou worden verminkt.
• De ironie: Disney zou later de Hobbit-films niet produceren (New Line Cinema deed dat), maar de spanning tussen artistieke integriteit en commerciële verfilming blijft actueel.

De afkeer van Tolkien tegen Disney was niet alleen een persoonlijke smaak; het weerspiegelde zijn overtuiging dat mythen en sprookjes met respect behandeld moesten worden, niet als kinderspeelgoed.

Schrijft Stephen Colbert mee aan Lord of the Rings?

De verrassing van 2024: Stephen Colbert, vooral bekend als talkshowhost en zelfverklaarde Tolkien-nerd, gaat meeschrijven aan een nieuwe Lord of the Rings-film. De aankondiging werd gedaan door Warner Bros. en New Line Cinema.

Een nieuwe Lord of the Rings-film

De nieuwe film zal geen remake zijn van de trilogie, maar een nieuw verhaal binnen de wereld van Midden-aarde. Wat er precies gaat gebeuren — of het een prequel, sequel of zijverhaal wordt — is nog niet bevestigd. Dat de betrokken studio’s Warner Bros. en New Line Cinema zijn, staat wel vast.

Colberts rol als co-schrijver

• Colbert is een van de grootste Tolkien-kenners in de media; hij interviewde Peter Jackson uitgebreid en houdt regelmatig LOTR-quizzen in zijn show.
• Zijn betrokkenheid geeft de film een extra laag fan-credibiliteit.
• Geen releasedatum of titel is op dit moment bekend.

De vraag is: kan Colbert de magie van Peter Jackson evenaren?

Bevestigde feiten en onzekerheden

Een duidelijk beeld van wat we weten — en wat niet — helpt om geruchten van feiten te scheiden.

Wat zeiden de makers en acteurs?

Twee citaten geven een direct inkijkje in de denkwereld van de mensen achter de film.

I feel that it is a great pity that the film industry should have such a hold on the public imagination.

— J.R.R. Tolkien in een brief (1937), geciteerd door The Telegraph (Britse kwaliteitskrant)

Tolkien uitte deze kritiek na het zien van Sneeuwwitje. Hij zag Disney’s aanpak als een verlies van diepgang en mythische zwaarte — ironisch genoeg dezelfde kritiek die later op zijn eigen verfilmingen zou worden geuit.

I didn’t understand the script.

— Sean Connery, over zijn weigering van Gandalf, gemeld door Rolling Stone (filmjournalistiek)

Een simpele verklaring van een legendarische acteur die toegeeft dat hij de complexiteit van Midden-aarde niet kon volgen. Een beslissing die hem miljoenen dollars kostte — maar Ian McKellen een iconische rol opleverde.

Voor een diepgaande analyse van de personages en thema’s kun je terecht bij The Fellowship of the Ring.

Veelgestelde vragen

Voor een nieuwe kijker die de magie van Midden-aarde wil ervaren, is de releasevolgorde de veiligste keuze. Voor de doorgewinterde fan die alle verhalen wil absorberen, biedt de chronologische volgorde meer context. De beslissing is simpel: begin met The Fellowship of the Ring, of begin bij De Hobbit — maar begin vooral. Want zoals Ian McKellen’s Gandalf zei: “A wizard is never late, nor is he early; he arrives precisely when he means to.” Voor Nederlandse filmliefhebbers die straks de nieuwe Colbert-film willen begrijpen, is het nu tijd om de trilogie te herontdekken — of er eindelijk aan te beginnen.