Het begint vaak onschuldig: een pijnlijk of gezwollen been waar je niet direct iets van denkt. Maar dat kan een diepe veneuze trombose zijn, en als die bloedprop losschiet en in je longslagader belandt, heb je een longembolie. In dit artikel lees je hoe een longembolie precies ontstaat, welke signalen erop wijzen, en wat je zelf kunt doen om het te voorkomen – gebaseerd op de richtlijnen van het Longfonds, Thuisarts en Nederlandse umc’s.

Mis deze niet

4 gerelateerde berichten

Jaarlijkse diagnoses in Nederland: ongeveer 11.000 ·
Sterfte binnen 30 dagen na diagnose: ongeveer 5% ·
Risico op herhaling binnen 1 jaar: 3-10% ·
Belangrijkste oorzaak: diepe veneuze trombose in been of bekken

Overzicht

1Oorzaak en risico’s
2Symptomen
3Diagnose en behandeling
4Preventie en leefregels

De tabel hieronder vat vijf kerngegevens over longembolie samen in één oogopslag.

Vijf kerngegevens over longembolie in één oogopslag.
Kenmerk Waarde
Wat is het? Verstopping van de longslagader door een bloedprop, vet of luchtbel.
Meest voorkomende oorzaak Diepe veneuze trombose in het been of bekken (Longfonds (patiëntenorganisatie)).
Sterfte onbehandeld Ongeveer 30%.
Sterfte met behandeling Minder dan 5% (UMC Utrecht (academisch ziekenhuis)).
Gemiddelde duur bloedverdunners 3-6 maanden.

Hoe krijg je een longembolie?

Wat is een longembolie precies?

  • Een longembolie is een verstopping van een of meerdere bloedvaten in de longen.
  • In de meeste gevallen wordt die verstopping veroorzaakt door een bloedprop die vanuit een ader in het been of bekken is losgeschoten.
  • Die prop komt via de bloedbaan in de longslagader terecht en blokkeert daar de bloedtoevoer.

Volgens het Longfonds (patiëntenorganisatie) ontstaat een longembolie meestal door een diepe veneuze trombose (DVT) in de benen of het bekken. Het lichaam ruimt kleine stolsels vaak zelf op, legt het UMC Utrecht (academisch ziekenhuis) uit, maar een grote prop kan levensbedreigend zijn. Bij 10% van de patiënten ontstaat bovendien een longinfarct door afstervend longweefsel, meldt het Máxima MC (topklinisch ziekenhuis).

Hoe het werkt

Een bloedprop in een ader in het bovenbeen of bekken – die vaak geen klachten geeft – kan losschieten als een kurk uit een fles. Binnen seconden reist die prop naar de longen, waar hij de zuurstoftoevoer blokkeert.

De boodschap is duidelijk: kleine stolsels ruimt het lichaam vaak zelf op, maar een grote prop vereist onmiddellijke medische hulp.

Hoe ontstaat een bloedprop in de longslagader?

  • De prop ontstaat eerst in een diepe ader, meestal in het been of bekken.
  • Factoren zoals schade aan de bloedvatwand, vertraagde bloedstroom of verdikt bloed verhogen de kans op stolselvorming.
  • Het stolsel kan losraken en via het hart in de longslagader terechtkomen.

De Hier Heb Ik Pijn (medische informatiebron) bevestigt dat een longembolie vrijwel altijd begint met trombose in het bovenbeen of bekken. Het Maastricht UMC+ (academisch ziekenhuis) noemt lang stilzitten, zoals tijdens een lange vliegreis, als bekende aanleiding. Het mechanisme is simpel: als bloed langzaam stroomt, krijgt het meer kans om te stollen.

Welke factoren verhogen het risico op een longembolie?

  • Hogere leeftijd, weinig bewegen en overgewicht.
  • Operaties, een breuk in been, bekken of heup, en verlamming.
  • Erfelijke aanleg, roken, zwangerschap, gebruik van de anticonceptiepil of hormoontherapie.

Het Longfonds (patiëntenorganisatie) somt een reeks risicofactoren op: hogere leeftijd, weinig bewegen, overgewicht, verlamming, operatie, een breuk in been/bekken/heup, hoge bloeddruk, erfelijke aanleg, roken, zwangerschap en de pil. Het Maastricht UMC+ (academisch ziekenhuis) voegt kanker en langdurige immobiliteit toe. Het patroon: alles wat de bloedstroom vertraagt of het bloed dikker maakt, vergroot de kans op een prop.

Het risicopatroon

Wie ouder is dan 60, een operatie heeft ondergaan of langdurig stilzit – denk aan een 8-uur durende vliegreis – heeft een significant hoger risico. Combineren van factoren, zoals roken én de pil, versterkt het effect.

Het risicopatroon: wie ouder is dan 60, een operatie heeft ondergaan of langdurig stilzit – denk aan een 8-uur durende vliegreis – heeft een significant hoger risico. Combineren van factoren, zoals roken én de pil, versterkt het effect.

Wat zijn de symptomen van een longembolie?

Wat zijn drie belangrijke signalen?

  • Plotselinge kortademigheid.
  • Pijn op de borst, vooral bij diep ademhalen of hoesten.
  • Bloed ophoesten (soms slijm met bloedstrepen).

Het UMC Utrecht (academisch ziekenhuis) noemt benauwdheid, pijn op de borst bij ademhaling en hoesten als klassieke trias. Het Hartstichting (hart- en vaatfonds) voegt daaraan toe dat een ernstige longembolie kan leiden tot shock: een bleke huid, zweten en een lage bloeddruk. Bij die signalen moet je direct 112 bellen. Het HagaZiekenhuis (topklinisch ziekenhuis) noemt ook een prikkelhoest en duizeligheid.

Wanneer 112 bellen?

Als je plotseling benauwd wordt én pijn op de borst hebt bij ademhalen, bel dan 112. Je kunt niet zelf vaststellen of het een longembolie is – dat doet een arts met een CT-scan of longperfusiescan.

De implicatie is helder: de klassieke trias is een alarmsignaal dat je serieus moet nemen.

Zijn er verschillen tussen mannen en vrouwen?

  • Bij vrouwen kunnen symptomen subtieler zijn: vermoeidheid, milde kortademigheid.
  • De klassieke pijn op de borst treedt niet altijd op.
  • Bij vrouwen wordt een longembolie daardoor vaker gemist of later herkend.

Hoewel het onderzoek naar sekseverschillen bij longembolie nog beperkt is, signaleren specialisten dat vrouwen vaker atypische klachten rapporteren. Het Longfonds (patiëntenorganisatie) benadrukt dat vrouwen met hormonale risicofactoren – de pil, zwangerschap, hormoontherapie – extra alert moeten zijn op vage symptomen.

Wanneer moet je meteen 112 bellen?

  • Bij plotselinge, ernstige benauwdheid die niet overgaat.
  • Bij pijn op de borst die samengaat met zweten, duizeligheid of flauwvallen.
  • Bij bloed ophoesten in combinatie met benauwdheid.

Het Hartstichting (hart- en vaatfonds) is helder: shockverschijnselen zoals een bleke huid, zweten en een lage bloeddruk zijn alarmtekens. Het Máxima MC (topklinisch ziekenhuis) voegt een verhoogde hartslag toe aan de lijst van rode vlaggen.

Meten is weten

Een eenvoudige saturatiemeter (vingerclip) kan thuis al een aanwijzing geven: als je zuurstofsaturatie onder de 92% zakt terwijl je in rust bent, is medische spoed aangewezen. Maar vertrouw niet alleen op een meter – bij twijfel altijd bellen.

De consequentie: wacht niet af, want tijd is hier letterlijk longweefsel.

Kun je overlijden aan een longembolie?

Hoe groot is de kans om te overlijden?

  • Zonder behandeling sterft ongeveer 30% van de patiënten.
  • Met tijdige behandeling daalt het sterfterisico tot onder de 5%.
  • De meeste sterfgevallen gebeuren binnen 1-2 uur na het ontstaan van de symptomen.

Het UMC Utrecht (academisch ziekenhuis) stelt dat de meeste longembolieën zonder restverschijnselen genezen, maar dat een minderheid levensbedreigend kan zijn. Het Máxima MC (topklinisch ziekenhuis) bevestigt dat een grote embolie kan leiden tot shock en overlijden als niet snel wordt ingegrepen. De boodschap: tijd is longweefsel.

Wat is de overlevingskans bij snelle behandeling?

  • Bij tijdige antistolling daalt het sterfterisico naar 3-5%.
  • Bij een massale longembolie kan trombolyse (stolseloplossende medicatie) nodig zijn.
  • In Nederland overlijden jaarlijks ongeveer 500-600 mensen aan een longembolie.

Het Hier Heb Ik Pijn (medische informatiebron) beschrijft dat de overleving sterk afhangt van de grootte van het stolsel en de snelheid van behandeling. Het Maastricht UMC+ (academisch ziekenhuis) rapporteert dat 1-3% van de overlevenden later pulmonale hypertensie ontwikkelt – een chronische verhoging van de longslagaderdruk die kortademigheid veroorzaakt.

Het patroon is duidelijk: snelle interventie maakt het verschil tussen overleven en ernstig letsel.

Is een longembolie te voorkomen?

Wat kun je zelf doen om een longembolie te voorkomen?

  • Beweeg regelmatig en vermijd langdurig stilzitten.
  • Sta op tijdens lange reizen (vliegtuig, auto, trein).
  • Drink voldoende, stop met roken en houd een gezond gewicht.

Het Longfonds (patiëntenorganisatie) adviseert om risicofactoren te beperken: beweeg, sta op tijdens reizen en drink voldoende. Het Hartstichting (hart- en vaatfonds) voegt daaraan toe dat stoppen met roken en een gezond gewicht het risico significant verlagen. De simpele vuistregel: elke 2 uur opstaan en 5 minuten lopen halveert het risico op stolselvorming.

De reizigerstip

Tijdens een vlucht van meer dan 4 uur is het risico op trombose verhoogd. Draag compressiekousen, drink water in plaats van alcohol of koffie, en doe elke 30 minuten een beenoefening: tenen optrekken, hielen optillen, alsof je een gaspedaal indrukt.

Zijn er medicijnen tegen trombose?

  • Profylactische bloedverdunners worden gegeven na operaties of bij langdurige bedrust.
  • Antistolling vermindert de kans op nieuwe stolsels met ongeveer 80%.
  • Bij verhoogd risico (bijv. kankerpatiënten) wordt vaak injectie met heparine voorgeschreven.

Het HagaZiekenhuis (topklinisch ziekenhuis) beschrijft dat antistolling de standaardprofylaxe is na operaties. Het Maastricht UMC+ (academisch ziekenhuis) bevestigt dat patiënten met een hoog risico preventief bloedverdunners krijgen. Voor wie al een longembolie heeft gehad, is de boodschap: volg de medicatie – niet stoppen zonder overleg.

De consequentie: preventie is zowel een kwestie van leefstijl als van medische begeleiding.

Wat kun je zelf doen bij een longembolie?

Wat moet je doen als je denkt een longembolie te hebben?

  • Bel 112 of ga direct naar de eerste hulp.
  • Ga niet zelf naar het ziekenhuis met de auto – laat je vervoeren.
  • Blijf rustig zitten of liggen tot de ambulance er is.

Het Hartstichting (hart- en vaatfonds) en het UMC Utrecht (academisch ziekenhuis) zijn eensluidend: bij verdenking van een longembolie moet je meteen 112 bellen. In het ziekenhuis volgt een CT-scan of longperfusiescan, gevolgd door bloedverdunners als de diagnose wordt bevestigd.

Wat zijn leefregels na een longembolie?

  1. Gebruik bloedverdunners precies zoals voorgeschreven.
  2. Houd controle-afspraken bij de trombosedienst of longarts.
  3. Vermijd langdurig stilzitten, draag steunkousen indien voorgeschreven.
  4. Beweeg regelmatig en hervat activiteiten geleidelijk na overleg met de specialist.
  5. Let op waarschuwingssignalen zoals kortademigheid of pijn bij inspanning.

Het HagaZiekenhuis (topklinisch ziekenhuis) stelt dat antistolling gemiddeld 3-6 maanden nodig is, maar soms langer. Het UMC Utrecht (academisch ziekenhuis) voegt toe dat het lichaam het stolsel zelf oplost; de medicijnen voorkomen alleen nieuwe stolsels. Het Maastricht UMC+ (academisch ziekenhuis) adviseert om na ontslag geleidelijk de normale activiteiten te hervatten, maar overleg met de specialist.

Samenvatting: Wie een longembolie overleeft, heeft meestal een goede prognose, maar moet rekenen op maanden van bloedverdunners en aanpassingen in leefstijl. Het UMC Utrecht benadrukt dat het lichaam het stolsel zelf oplost, maar dat medicatie cruciaal is om nieuwe stolsels te voorkomen.

Gerelateerde lectuur: In 1 dag van je hielspoor af? Realistische verlichtingstips · St Anna Ziekenhuis Geldrop: wachttijden, parkeren, reviews

Aanvullende bronnen

thuisarts.nl

Voor een uitgebreid overzicht van de oorzaken en symptomen kun je ook lezen over hoe je een longembolie krijgt.

Veelgestelde vragen over longembolie

Kan stress een longembolie veroorzaken?

Stress op zich veroorzaakt geen directe bloedprop, maar chronische stress kan bijdragen aan een verhoogde bloeddruk en verminderde beweging, wat het stollingsrisico indirect kan verhogen. De directe oorzaak blijft een combinatie van vasculaire, circulatoire of stollingsfactoren zoals beschreven door het Longfonds (patiëntenorganisatie).

Hoe lang duurt een opname in het ziekenhuis bij een longembolie?

Dat hangt af van de ernst. Bij een kleine longembolie zonder complicaties kan een opname 2-5 dagen duren, soms minder. Bij een massale embolie die intensive care vereist, kan dat oplopen tot 1-2 weken. Het UMC Utrecht (academisch ziekenhuis) meldt dat de meeste patiënten na een paar dagen naar huis kunnen met bloedverdunners.

Mag ik autorijden als ik bloedverdunners gebruik na een longembolie?

In principe mag u autorijden als u geen duizeligheid, flauwvallen of andere bijwerkingen ervaart. Het gebruik van bloedverdunners op zich staat rijden niet in de weg, maar overleg met uw arts, vooral in de eerste weken na de opname. Het Hartstichting (hart- en vaatfonds) adviseert om individueel advies in te winnen.

Kan een longembolie volledig genezen?

Ja, de meeste longembolieën genezen volledig met de juiste behandeling. Het lichaam ruimt het stolsel meestal zelf op, zoals het UMC Utrecht (academisch ziekenhuis) uitlegt. Bij een klein percentage (1-3%) blijven restverschijnselen zoals pulmonale hypertensie bestaan, meldt het Maastricht UMC+ (academisch ziekenhuis).

Zijn er blijvende gevolgen na een longembolie?

Bij de meeste mensen niet, maar sommigen houden last van kortademigheid bij inspanning of vermoeidheid. Die restklachten kunnen het gevolg zijn van longschade of pulmonale hypertensie. Het UMC Utrecht (academisch ziekenhuis) adviseert om bij blijvende klachten contact op te nemen met de longarts voor een controle-echo of longfunctietest.

Kan ik na een longembolie weer gaan sporten?

Meestal wel, maar niet meteen. Het Hartstichting (hart- en vaatfonds) adviseert om de eerste 4-6 weken rustig te beginnen, bij voorkeur onder begeleiding van een fysiotherapeut. Luister naar je lichaam: bij kortademigheid of pijn stoppen en overleggen met de specialist. Hardlopen, fietsen en zwemmen zijn na herstel meestal weer mogelijk.